วันพฤหัสบดีที่ 15 ตุลาคม พ.ศ. 2552

วิสุทธิ ๗

วิสุทธิ ๗ หมายถึง ความบริสุทธิ์ในการประพฤติพรหมจรรย์ ที่เป็นผลมาจากการเจริญวิปัสสนากัมมัฏฐาน เพื่อชำระกาย วาจา ใจ รวมถึงปัญญาให้บริสุทธิ์ มี ๗ ประการ คือ
๑।สีลวิสุทธิ ความหมดจดแห่งศีล หมายถึง ความบริสุทธิ์ที่ได้จากการรักษาปริสุทธิศีล ( ปาติโมกขสังวร อินทรียสังวร อาชีวปาริสุทธิ ปัจจยเวกขณ์ ) มิให้ขาดตกบกพร่อง หรือการรักษาศีลตามเพศภาวะของตนไว้อย่างเคร่งครัด สำรวมระวังมิให้ขาดด่างพร้อย
๒।จิตตวิสุทธิ ความหมดจดแห่งจิต หมายถึง ความบริสุทธิ์ที่ได้จากการรักษาจิตให้สงบ ตั้งมั่นอยู่ในอารมณ์ของกัมมัฏฐาน เป็นจิตประกอบด้วยสมาธิ ในขณิกสมาธิ อุปจารสมาธิ และอัปปนาสมาธิ มีความบริสุทธิ์จากนิวรธรรม เหมาะเป็นปทัฏฐานแห่งวิปัสสนา
๓।ทิฏฐิวิสุทธิ ความหมดจดแห่งทิฏฐิ หมายถึง ความบริสุทธิ์ที่ได้จากการทำความเห็นให้ถุกต้อง เป็นปัญญาที่รู้ตามความเป็นจริงว่า รูป มีความแปรผันเป็นลักษณะ นาม มีการน้อมไปเป็นลักษณะ เป็นต้น เป็นการกำหนดรู้รูปนามตามกฎของสามัญลักษณะ เรียกอีกอย่างว่า "นามรูปปริจเฉทญาณ" ญาณที่กำหนดเห็นว่าตนอื่นนอกจาก นามรูป ไม่มี
๔।กังขาวิตรณวิสุทธิ ความหมดจดแห่งญาณเป็นเครื่องข้ามพ้นความสงสัย หมายถึง ความบริสุทธิ์ของปัญญา ที่รู้เหตุปัจจัย ซึ่งทำให้รูปนามที่เป็นอารมณ์นั้นปรากฎขึ้น เป็นเหตุให้ละความสงสัย ในสักกายทิฏฐิ ความเป็นตัวตนของรูปนาม ทั้งที่เป็นอดีต ปัจบัน และจักมีในอนาคตลงได้
๕।มัคคามัคคญาณทัสสนวิสุทธิ ความหมดจดแห่งญาณ เป็นเครื่องเห็นว่าทางหรือมิใช่ทาง หมายถึง ความบริสุทธิ์ของปัญญา ที่รู้ธรรมพิเศษว่าเป็นทางหรือไม่เป็นทาง คือ เมื่อหมดความสงสัยรูปนามในอดีต อนาคต แล้วเห็นปัจจุบันธรรม ก็ตั้งใจพิจารณาให้รู้แน่นอนว่า ทางไหนถูก ทางไหนผิด
พระคันถรจนาจารย์ท่านอธิบายว่า พระโยคาวจรที่เจริญวิปัสสนามาถึงขั้น กังขาวิตรณวิสุทธิแล้ว เมื่อสมาธิฟอกจิตให้ผ่องใสแล้ว ก็จะประสบวิปัสสนูกิเลส ๑๐ อย่าง ซึ่งล้วนแล้วแต่ประณีต ทำให้บางครั้งหลงสำคัญตนไปว่าตนได้บรรลุฌานมรรคผล ทั้งที่จริงเป็นทางที่ผิด เพราะวิปัสสนูกิเลส ๑๐ นั้น หากหลงยึดติดมันเป็นกิเลสเครื่องกั้นจิตไม่ให้เข้าถึงมรรคผลนิพพาน
๖।ปฏิปทาญาณทัสสนวิสุทธิ ความหมดจดแห่งญาณ เป็นเครื่องเห็นทางปฏิบัติ หมายถึง ความบริสุทธ์ของปัญญาที่รู้ทางปฏิบัติได้อย่างถูกต้อง คือ เมื่อรู้ว่านี้เป็นทางปฏิบัติที่ถูก ก็น้อมจิตสู่วิปัสสนาญาณ ยกรูปนามขึ้นเป็นอารมณ์ด้วยวิปัสสนาญาณ ๙ ในที่สุดย่อมเห็นโลกุตตรธรรม ที่เรียกว่า โคตรภูญาณ
๗।ญาณทัสสนวิสุทธิ ความหมดจดแห่งญาณทัสสนะ หมายถึง ความบริสุทธิ์ของปัญญา ที่มีนิพพานเป็นอารมณ์ เป็นเหตุให้เข้าถึงความดับกิเลสตัณหาละสังโยชน์ได้สิ้นเชิง คือ เป็นญาณของอริยมรรค ๔ ( โสดาปัตติมรรค, สกทาคามิมรรค, อนาคามิมรรค, อรหันตตมรรค ) ที่เป็นเหตุให้ตัดสังโยชน์ได้ตามอริยมรรคนั้นๆ